اگر تعرفه گمرکی را «شناسنامه کالا» بدانیم، اظهارنامه گمرکی «پرونده رسمی کالا» در گمرک است.
بیش از ۷۰٪ مشکلات ترخیص کالا—از جریمه و تأخیر گرفته تا تشکیل پرونده قاچاق—ریشه در اظهارنامه نادرست یا ناقص دارد.
در این مقاله، بهصورت دقیق و عملی بررسی میکنیم که اظهارنامه گمرکی: تنظیم صحیح و ترخیص سریع کالا به چه صورت است.
اظهارنامه شامل اطلاعاتی درباره:
ماهیت کالا
ارزش کالا
تعرفه گمرکی
مبدأ و مقصد
اسناد تجاری
است و مبنای تمام تصمیمات گمرک قرار میگیرد.
به زبان ساده: هر آنچه گمرک درباره کالای شما میداند، از اظهارنامه میداند.
در ایران، اظهارنامه گمرکی بهصورت الکترونیکی و از طریق سامانه EPL گمرک ایران ثبت میشود.
فرآیند ثبت شامل:
ورود اطلاعات کالا
بارگذاری اسناد
اعلام ارزش و تعرفه
ارسال برای بررسی گمرک
نام شخص یا شرکت
شماره کارت بازرگانی
اطلاعات تماس و نشانی
هرگونه مغایرت در این بخش میتواند پرونده را متوقف کند.
اطلاعاتی مانند:
نام دقیق کالا (نه نام بازاری)
مشخصات فنی
تعداد، وزن و بستهبندی
کاربرد نهایی کالا
ابهام در این بخش، ریسک اختلاف تعرفه را افزایش میدهد.
یکی از حساسترین بخشهای اظهارنامه:
تعیینکننده هزینهها
تعیینکننده مجوزها
تعیینکننده مسیر گمرکی
انتخاب نادرست HS Code، شایعترین خطای اظهارنامه است.
ارزش کالا معمولاً بر اساس CIF (قیمت کالا + حمل + بیمه) اظهار میشود.
⚠️ اظهار کمتر یا بیشتر از ارزش واقعی میتواند منجر به:
جریمه
اصلاح اظهار
بررسی کارشناسی مجدد
شود.
شامل:
نوع حمل (دریایی، هوایی، زمینی)
شماره بارنامه
نام شرکت حملونقل
گمرک ورودی
اسناد زیر معمولاً به اظهارنامه پیوست میشوند:
فاکتور تجاری
پکینگ لیست
بارنامه
گواهی مبدأ (در صورت نیاز)
ثبت سفارش
مجوزهای قانونی
عدم تطابق اسناد با اطلاعات اظهارنامه، باعث توقف پرونده میشود.
بر اساس اطلاعات اظهارنامه، سیستم گمرک یکی از مسیرهای زیر را انتخاب میکند:
| مسیر | توضیح |
|---|---|
| سبز | ترخیص سریع بدون بررسی |
| زرد | بررسی اسناد |
| قرمز | بررسی اسناد + ارزیابی فیزیکی |
اظهار دقیق و بدون خطا، احتمال مسیر سبز یا زرد را افزایش میدهد.
استفاده از نام بازاری کالا
انتخاب اشتباه تعرفه
اظهار نادرست ارزش
عدم تطابق وزن یا تعداد
بارگذاری ناقص اسناد
بیتوجهی به کاربرد نهایی کالا
⚠️ بسیاری از این اشتباهات، حتی اگر غیرعمدی باشند، پیامد قانونی دارند.
با صاحب کالا
و نماینده قانونی او (ترخیصکار یا شرکت ترخیص کالا)
است.
به همین دلیل، انتخاب فرد یا شرکت متخصص اهمیت بالایی دارد.
اطلاعات را بر اساس تجربه واقعی تنظیم میکند
ریسک اختلاف با گمرک را کاهش میدهد
اظهارنامه را قابل دفاع تنظیم میکند
از اصلاح و جریمه جلوگیری میکند
بله، اما:
اصلاح اظهارنامه زمانبر است
ممکن است شامل جریمه شود
در برخی مراحل، اصلاح بسیار دشوار یا پرریسک است
بهترین راهکار:
تنظیم صحیح اظهارنامه از ابتدا
اظهارنامه گمرکی، ستون اصلی فرآیند ترخیص کالا است. هر عدد، کلمه و سندی که در آن ثبت میشود، میتواند مستقیماً بر هزینه، زمان و امنیت حقوقی ترخیص اثر بگذارد. اگر میخواهید ترخیص شما سریع، کمهزینه و بدون دردسر باشد، باید تنظیم اظهارنامه را کاملاً جدی بگیرید و آن را به متخصصان بسپارید.
کارشناسان شرکت همیار ترخیص ساعی همراه دو دهه سابقه حرفه ای در زمینه ترخیص کار کالا، انجام امور گمرکی این شرکت را در سال ۱۳۹۴ تاسیس نمودند تا بتوان با تغییر رویه های گمرکی و تجارت فرامرزی در زمینه های ترخیص کالا،صادرات و واردات با استفاده از تجارب یکایک آنها در کنار تجار و وادکنندگان کشور در پیشبرد تجارت خارجی نقش به سزایی ایفا نمایند