اظهارنامه صادراتی و سامانه EPL یکی از اصلیترین اسناد تجارت خارجی است که نقش تعیینکنندهای در خروج قانونی کالا از کشور دارد. این سند نشان میدهد که صادرکننده مشخصات کالا، ارزش واقعی، وزن، بستهبندی و مقصد نهایی را بهصورت رسمی به گمرک اعلام کرده است. اهمیت اظهارنامه به این دلیل است که تمامی مراحل کنترل، بازرسی، صدور مجوزها، تعیین عوارض و تأیید نهایی ترخیص بر اساس آن انجام میشود.
سامانه EPL یکی از مهمترین ابزارهای دیجیتال گمرک ایران است که برای ثبت و مدیریت اظهارنامه ، اظهارنامه وارداتی و فرایندهای مرتبط با ترخیص کالا طراحی شده است. EPL در حقیقت مخفف "Electronic Packing List" نیست؛ بلکه یک بستر جامع برای تعامل الکترونیکی میان صادرکننده، گمرک، سازمانهای همکار و ارزیابان است.
برای ثبت اظهارنامه صادراتی در سامانه EPL، صادرکننده باید مراحل مشخصی را طی کند که هر مرحله نیازمند دقت بالا و ارائه اطلاعات صحیح است.
رعایت این نکات باعث میشود سامانه EPL مسیر سبز یا زرد را برای کالا انتخاب کند و زمان ترخیص به حداقل برسد.
در این مرحله صادرکننده اطلاعاتی مانند کد اقتصادی، نوع کالا، وزن ناخالص و خالص، تعداد بستهها و نوع بستهبندی را وارد میکند. هرگونه اشتباه در اطلاعات اولیه میتواند باعث توقف مراحل بعدی شود.
مدارکی مانند فاکتور فروش، پکینگلیست، بارنامه، گواهی استاندارد یا بهداشت و هر سند مرتبط دیگر باید در سامانه EPL بارگذاری شود. این مرحله یکی از مهمترین بخشها در فرایند اظهارنامه صادراتی است، زیرا تطابق اسناد پایه با اظهارنامه توسط کارشناسان گمرک کنترل میشود.
در سامانه EPL، صادرکننده باید ارزش واقعی کالا را بر اساس فاکتور و نرخ ارز تعیین شده ثبت کند. اگر ارزش کالا کمتر یا بیشتر از مقدار عرفی باشد، سیستم بهشکل خودکار این موضوع را برای بررسی تخصصی علامتگذاری میکند.
بر اساس تحلیل سامانه EPL، کالا وارد مسیر سبز، زرد یا قرمز میشود.
مسیر سبز: ترخیص سریع بدون بازرسی فیزیکی
مسیر زرد: بررسی اسناد
مسیر قرمز: بررسی فیزیکی و اسنادی
پس از تأیید نهایی کارشناسان گمرک، مجوز خروج صادر میشود و کالا آماده بارگیری و ارسال به کشور مقصد خواهد بود.
یکی از دلایل توقف کالا در گمرک، اشتباهات رایج در اظهارنامه صادراتی است. این اشتباهات میتواند شامل ثبت وزن اشتباه، تطبیق نداشتن ارزش کالا با اسناد فروش، انتخاب نادرست تعرفه یا ثبت ناقص مدارک باشد
سامانه EPL برای کاهش این اشتباهات امکانات مهمی ارائه میکند:
سیستم هشدار خودکار
کنترل همزمان مدارک بارگذاری شده
نمایش خطاهای احتمالی قبل از ثبت نهایی
امکان ویرایش قبل از ارسال نهایی اظهارنامه صادراتی
در ثبت اظهارنامه صادراتی، انتخاب صحیح کد تعرفه (HS Code) اهمیت بسیار زیادی دارد. تعرفه کالا میزان عوارض، نیازهای استانداردی، نیاز به مجوزهای خاص و حتی مسیر ارزیابی را تعیین میکند.
سامانه EPL با ارائه بانک اطلاعاتی بهروز تعرفهها به صادرکنندگان کمک میکند که کد صحیح را انتخاب کنند. اگرچه برخی کالاها چندین کد تعرفه مشابه دارند، اما EPL با تطبیق اطلاعات کالا، وزن و ارزش میتواند مناسبترین گزینه را پیشنهاد دهد.
زمان ارزیابی کالا کاهش یابد
احتمال توقف کالا کمتر شود
هزینههای ناشی از تأخیر کاهش یابد
شفافیت عملکرد گمرک افزایش پیدا کند
بنابراین هرچقدر اطلاعات اظهارنامه صادراتی دقیقتر و کاملتر وارد شود، سامانه EPL سریعتر مراحل را پردازش میکند.
بسیاری از صادرکنندگان از سامانه EPL تنها برای ثبت اظهارنامه صادراتی استفاده میکنند؛ در حالیکه EPL امکانات گستردهتری برای مدیریت هزینهها و کاهش ریسک دارد.
کاهش رفتوآمد به گمرک باعث صرفهجویی در زمان و هزینه میشود.
سیستم هوشمند EPL خطاهای احتمالی در ثبت اطلاعات را قبل از ارسال نهایی مشخص میکند.
نمایش وضعیت اظهارنامه صادراتی در هر لحظه باعث حذف واسطههای غیرضروری و جلوگیری از هزینههای اضافه میشود.
وقتی فرایندها سریعتر انجام میشود، کالا مدت کمتری در انبار گمرک باقی میماند و این موضوع هزینههای انبارداری را کاهش میدهد.
اظهارنامه صادراتی تنها برای ترخیص کالا نیست. این سند منبع اطلاعاتی بسیار مهمی برای تحلیل تجارت خارجی کشور است. وزارت صمت، گمرک ایران، وزارت جهاد کشاورزی و بانک مرکزی از دادههای اظهارنامه صادراتی برای تصمیمگیریهای کلان استفاده میکنند.
سامانه EPL نیز با تجمیع این دادهها امکان تحلیل صادرات بر اساس نوع کالا، وزن، ارزش، مقاصد صادراتی و تغییرات بازار را فراهم کرده است. همین موضوع باعث شده بخش خصوصی نیز بتواند با بررسی دادههای گذشته صادرات خود، برنامهریزی دقیقی برای آینده انجام دهد.
در این شرایط سامانه EPL نقش کلیدی دارد زیرا:
قوانین جدید بهصورت خودکار در سیستم بهروزرسانی میشود
پیامهای هشدار در مورد تغییرات قانونی نمایش داده میشود
هماهنگی میان گمرک و سازمانهای همکار سریعتر انجام میگیرد
به همین دلیل صادرکنندگانی که از سامانه EPL بهدرستی استفاده میکنند، کمتر با مشکلات ناشی از تغییر قوانین روبهرو میشوند.
برای اینکه فرایند ثبت اظهارنامه صادراتی بدون مشکل و با بیشترین سرعت انجام شود، رعایت چند نکته لازم است:
اطلاعات کالا باید دقیق و بدون ابهام ثبت شود
مدارک باید مطابق با واقعیت بارگذاری شوند
کد تعرفه باید درست انتخاب شود
ارزش کالا باید مطابق فاکتور باشد
بستهبندی کالا باید با استاندارد مقصد هماهنگ باشد
سند حمل باید قبل از ثبت اظهارنامه بررسی شود
هرگونه مغایرت باید پیش از ثبت نهایی اصلاح شود
رعایت این نکات باعث میشود سامانه EPL مسیر سبز یا زرد را برای کالا انتخاب کند و زمان ترخیص به حداقل برسد.
اظهارنامه صادراتی یکی از مهمترین اسناد صادرات است و نقش حیاتی در مراحل گمرکی، صدور مجوزها و خروج کالا از کشور دارد. سامانه EPL نیز به عنوان ستون اصلی مدیریت الکترونیکی فرایندها، سرعت و دقت ثبت اظهارنامه را چندین برابر افزایش داده است.
استفاده صحیح از سامانه EPL باعث کاهش خطاهای انسانی، جلوگیری از تأخیر، کاهش هزینهها و افزایش شفافیت در فرایند صادرات میشود. در سال ۱۴۰۴ که قوانین گمرکی پیچیدهتر شدهاند، تسلط بر روش ثبت اظهارنامه صادراتی در سامانه EPL برای تمام صادرکنندگان ضروری است.
در سامانه EPL همه مراحل ثبت اظهارنامه صادراتی، بررسی اطلاعات، بارگذاری اسناد، پیگیری وضعیت کالا، دریافت مجوزها و انجام مکاتبات گمرکی بدون مراجعه حضوری انجام میشود. این سامانه با هدف کاهش خطاهای انسانی، تسریع عملیات گمرکی، افزایش شفافیت و کاهش هزینههای اضافی راهاندازی شده و امروز یکی از ارکان اصلی صادرات در کشور محسوب میشود.
کارشناسان شرکت همیار ترخیص ساعی همراه دو دهه سابقه حرفه ای در زمینه ترخیص کار کالا، انجام امور گمرکی این شرکت را در سال ۱۳۹۴ تاسیس نمودند تا بتوان با تغییر رویه های گمرکی و تجارت فرامرزی در زمینه های ترخیص کالا،صادرات و واردات با استفاده از تجارب یکایک آنها در کنار تجار و وادکنندگان کشور در پیشبرد تجارت خارجی نقش به سزایی ایفا نمایند