در نظام گمرکی ایران، همه کالاها الزاماً بهصورت دائمی وارد کشور نمیشوند. برخی کالاها برای مدت محدود و با هدف مشخص وارد شده و سپس از کشور خارج میشوند. به همین دلیل، گمرک دو رویه متفاوت تحت عنوان ترخیص قطعی و ترخیص موقت تعریف کرده است.
عدم شناخت تفاوت این دو رویه میتواند منجر به جریمههای سنگین، مطالبه حقوق ورودی یا حتی قاچاق تلقی شدن کالا شود. در این مقاله بررسی میکنیم که ترخیص موقت و ترخیص قطعی چه تفاوتی دارند و هرکدام در چه شرایطی استفاده میشوند.
ترخیص قطعی به معنای:
ورود کالا به کشور برای مصرف، فروش یا استفاده دائمی بدون الزام به خروج مجدد.
در این رویه:
کالا مالکیت دائمی پیدا میکند
حقوق و عوارض گمرکی بهطور کامل پرداخت میشود
کالا وارد چرخه مصرف یا تولید میگردد
بیشتر واردات تجاری در این دسته قرار میگیرند.
ترخیص موقت به معنای:
ورود کالا به کشور برای مدت محدود و با تعهد خروج مجدد آن.
در این رویه:
کالا مالکیت دائمی پیدا نمیکند
پرداخت حقوق ورودی بهصورت ضمانت انجام میشود
خروج کالا در مهلت تعیینشده الزامی است
رایجترین موارد:
ماشینآلات پروژهای
تجهیزات نمایشگاهی
کالاهای تعمیراتی
تجهیزات تست و آزمایش
قالبها و ابزارهای صنعتی
کالاهای اجارهای این کالاها معمولاً مصرف دائمی در کشور ندارند.
ترخیص قطعی: مصرف یا فروش دائمی
ترخیص موقت: استفاده محدود و خروج مجدد
ترخیص قطعی: پرداخت کامل حقوق ورودی و مالیات
ترخیص موقت: اخذ ضمانت بهجای پرداخت قطعی
ترخیص قطعی: تعهد خروج وجود ندارد
ترخیص موقت: تعهد خروج در مهلت مقرر الزامی است
ترخیص قطعی: ریسک کمتر پس از ترخیص
ترخیص موقت: عدم خروج بهموقع = جریمه یا قاچاق
ثبت سفارش با رویه موقت
ارائه تعهد خروج کالا
سپردن ضمانت یا وثیقه
ثبت اظهارنامه در سامانه EPL
ترخیص کالا برای مدت مشخص
خروج کالا و تسویه تعهد
ثبت سفارش قطعی
انتخاب تعرفه گمرکی
ثبت اظهارنامه در EPL
پرداخت حقوق و عوارض
صدور پروانه
خروج کالا از گمرک
عدم خروج کالا در مهلت مقرر
تمدید نشدن مجوز موقت
تغییر کاربری کالا
از بین رفتن یا فروش کالا
در این موارد، گمرک میتواند:
ضمانت را ضبط کند
حقوق ورودی را مطالبه نماید
پرونده قاچاق تشکیل دهد
ترخیص موقت زمانی مناسب است که:
کالا مصرف دائمی ندارد
پروژه زماندار است
پرداخت کامل حقوق ورودی توجیه اقتصادی ندارد
شرکت ترخیص کالا حرفهای:
نوع پروژه و هدف واردات را تحلیل میکند
رویه مناسب (موقت یا قطعی) را پیشنهاد میدهد
تعهدات و ریسکها را شفافسازی میکند
از جریمههای بعدی جلوگیری میکند
❌ «اگر ترخیص موقت بگیریم، بعداً هر وقت خواستیم قطعی میکنیم»
✔️ واقعیت:
تبدیل ترخیص موقت به قطعی شرایط و هزینههای خاص خود را دارد و همیشه ساده نیست.
ترخیص موقت و ترخیص قطعی دو رویه کاملاً متفاوت با اهداف، تعهدات و ریسکهای جداگانه هستند. انتخاب نادرست بین این دو میتواند هزینههای سنگین و مشکلات حقوقی ایجاد کند. با شناخت دقیق تفاوتها و استفاده از مشاوره تخصصی، میتوان رویهای را انتخاب کرد که هم از نظر اقتصادی و هم قانونی، بهصرفه و ایمن باشد. در گمرک، رویه درست بهاندازه خود کالا اهمیت دارد.
کارشناسان شرکت همیار ترخیص ساعی همراه دو دهه سابقه حرفه ای در زمینه ترخیص کار کالا، انجام امور گمرکی این شرکت را در سال ۱۳۹۴ تاسیس نمودند تا بتوان با تغییر رویه های گمرکی و تجارت فرامرزی در زمینه های ترخیص کالا،صادرات و واردات با استفاده از تجارب یکایک آنها در کنار تجار و وادکنندگان کشور در پیشبرد تجارت خارجی نقش به سزایی ایفا نمایند